Onderhandelen met Chinezen

september 27, 2007

Afspraak=afspraak loslaten

Je leest in alle boeken over zakendoen met China dat bij Chinezen het onderhandelen pas begint als het contract getekend is. Dit is dan vaak zoals de Westerling het beschrijft. Deze observatie brengt echter niet zoveel inzicht, eerder frustratie. Het is inderdaad zeer frustrerend als je ervan uitgaat dat als je een deal hebt, je Chinese partner devolgende dag op terugkomt. “Zeg, ik heb er nog eens over nagedacht, en ik ben het toch niet met de prijs eens”. De eerste keer dat ik dit hoorde was ik laaiend. Na 2 moeilijke o nderhandelingssessies dacht ik dat we eruit waren. Ik vond het ‘onbeschoft’, en ‘not done’ om er dan op terug te komen. Voor mij geldt ‘afspraak=afspraak’. Echter mijn verontwaardiging bracht mij in dit geval niet zover. Want de Chinezen bleven aandringen, en ik voelde wel aan dat we zo geen zaken konden gaan doen.

Toen heb ik geprobeerd het vanuit Chinees perspectief te bekijken. Dat hielp, en met dat inzicht kon ik de situatie beter accepteren. Voor een Chinees is een geschreven afspraak niets waard. Het gaat om het proces, en dat proces gaat altijd door. (Het woord proces kan je hier ook vervangen door ‘relatie’, alhoewel relatie bij ons een positieve betekenis heeft, is het in het Chinees neutraal). Zij zullen in het begin soms akkoord zijn met bepalingen in een contract, maar voor hen is dat maar een tussenstop. Vaak ook weten ze nog niet precies wat ze willen als ze zogenaamd akkoord zijn, of durven ze niet alles te zeggen om de ander niet voor het blok te zetten. Wij Westerlingen hechten veel meer waarde aan het geschreven woord (zie de Bijbel), maar Chinezen niet. Alles verandert voortdurend, en je kan niets vastleggen. Toen ik dit begon te begrijpen, kon ik beter met mijn frustratie omgaan, en zag ik ook dat boos worden op die ‘onbetrouwbare’ Chinezen, geen nut had.


Rita Verdonk

september 18, 2007

Misfit tussen kwaliteiten en ambities bij politici

Rita Verdonk is vorige week uit de VVD is gezet. De gang van mevrouw Verdonk heeft me niet onberoerd gelaten. Ik heb haar de afgelopen jaren wel eens ontmoet en ken mensen uit haar campagneteam. Ik denk zeker dat Rita Verdonk kwaliteiten heeft, en alhoewel ze nu door iedereen afgebrand wordt, kende ik haar in de beginjaren als een bestuurder die een frisse daadkracht inbracht, en zich onderscheidde van andere bestuurders door zich op een duidelijke, directe manier uit te drukken. Er heeft zich echter ergens een omslag voorgedaan.

Ik weet niet precies hoe dat gegaan is, maar ik denk dat op een gegeven moment het doel dat ze zichzelf gesteld heeft, nl de eerste vrouwelijke premier van Nederland te worden, met haar op de loop gegaan is. Verblind door haar eigen ambitie. Dat is ook het tragische aan de politiek. Je hebt ambitie nodig om uberhaupt ver te komen. Dus in de beginfase zal dat zeker helpen. Maar vaak komen die ambities dan niet meer overeen met wie je bent. Dat is misschien de reden dat in de politiek zovaak mensen op posities zitten waarvan je denkt dat ze er eigenlijk niet voor geschikt zijn. Je voelt aan dat het een ‘misfit’ is. Als je de rust hebt om te ‘zijn’ en niet alleen gedreven wordt door uiterlijke doelen, zal je natuurlijker overkomen dan wanneer je je voort laat drijven op de golven van je ambities.


Stiltes

juni 18, 2007

Stiltes geven meer diepte

Het schijnt ook de in de loop der tijd de praatsnelheid is toegenomen, dat mensen meer woorden per minuut spreken. Ik word soms erg moe van mensen die heel veel praten. Als je bijvoorbeeld iemand als Balkenende vergelijkt, een snelle prater, met Hans van Mierlo, dan zal je opvallen dat het veel prettiger is om te luisteren naar van Mierlo, en dat wat hij zegt ook langer blijft hangen. Ik heb laatst een toespraak gehouden waar mensen erg van onder de indruk waren. Zozeer dat ik er zelf van verbaasd was. Ik heb nog eens naar de inhoud van de tekst gekeken, maar dat was het niet. Ik heb eigenlijk niet zoveel gezegd. Wat ik me herinner was dat ik tussen de woorden en de zinnen lange pauzes heb laten vallen. Dat heeft mij verder gesterkt in de overtuiging dat de werkelijke communicatie tussen de woorden is, en niet in de woorden. Dat verklaart ook het gevoel dat je met sommige mensen heel druk kunt praten, maar na het gesprek niet het idee hebt dat er iets gezegd is. Als er geen stilte is tussen de woorden, is er namelijk ook geen echte communicatie.

Een stilte laten vallen kan veel meer zeggen dan wat je ooit met woorden zou kunnen uitdrukken. Het kan ook erg onheilspellend zijn om een stilte te laten vallen. Ik had een leraar op de middelbare school die door een paar minuten stil te zijn, de hele klas rustig kon krijgen, iets wat hij door iets te zeggen nooit bereikt had.

Ook in muziek werkt stilte op een vergelijkbare manier. Zeker bij klassieke concerten, voel je in de stiltes echt wat de muziek met je doet. Het is dan ook jammer dat er altijd direct na een concert geklapt wordt, want de eigenlijk is dan het concert nog niet afgelopen want de stilte na de laatste noot hoort er ook nog bij.


Politiek als jij-bak

februari 13, 2007

In de politiek gaat het vaak om wat andere mensen allemaal ‘fout’ doen. Meer zelf het goede voorbeeld geven en meer zelfkritiek graag.

Politiek is een lastig vak. Je wordt politicus omdat je iets wil veranderen: je bent ergens boos of verontwaardigd over, en deze energie wordt gericht op een politieke doelstelling. Als je iets wil veranderen kom je altijd bij andere mensen terecht, de ander moet veranderen. En dat ga jij ze dan zeggen. ‘Mensen moeten rekening met elkaar houden’, ‘ouders moeten hun kinderen beter opvoeden’, ‘mensen moeten verdraagzaam zijn’, ‘ moeten minder hufterig zijn’ (erg vaak wordt het woord ‘moeten’ gebruikt). Politici hebben echter niet door dat ze daarmee in een levensgrote zelfgegraven valkuil vallen. Want, tenzij je ze aan hun hersenen gaat opereren, is het is het onmogelijk om andere mensen te veranderen. Mensen kunnen alleen zichzelf veranderen. Als je 2 mensen in de gevangenis of een inrichting zet met als doel ze te veranderen, heb je kans dat de ene zo ongeveer eruit komen als hij of zij erin gegaan is (30-50% recividisten), en de ander zal tot inzicht komen, en misschien zijn gedrag of gewoontes zelf veranderen. Maar dat doen ze zelf, je hebt daar in dit geval geen invloed op. De ‘veranderings veronderstelling’ staat aan de basis van de meeste ideologieen. We hebben namelijk de neiging erg onverdraagzaam te worden als de ander niet snel genoeg verandert volgens ons ideaal, en willen het dan met geweld afdwingen. Zie, de ideologie is geboren.

Wat je als politicus wel kan doen is omstandigheden creeeren die er misschien toe leiden dat mensen hun gedrag veranderen. Wat je ook kan doen is zelf het goede voorbeeld geven. Dat kan wellicht vrijblijvend klinken, maar dat is het niet. Vrijblijvend is iets roepen en het vervolgens niet doen. Als politicus roepen dat mensen hun gedrag moeten veranderen is een grote jij-bak, je bereikt daarmee het tegenovergestelde en maakt jezelf volkomen ongeloofwaardig. Mensen gaan jou beoordelen op je gedrag, en elke afwijking van wat je eerder verkondigd hebt, wordt als hypocrisie gezien.


De producentenmaatschappij

februari 6, 2007

Burgers beschouwen als ‘producenten’ maakt dat je mensen ziet als scheppende wezens in plaats van passieve consumenten die alleen kiezen, maar niet scheppen.

De discussie over ‘co-creation’ wordt ook buiten de marketing gevoerd. Of moet je het niet omdraaien: is het eigenlijk een maatschappelijk fenomeen wat zijn beslag aan het krijgen is in de marketing. Dat laatste klinkt veel logischer, toch? Menno van der Veen, filosoof en programmamaker bij de Balie heeft daar laatst een artikel over geschreven dat gepubliceeerd is in de NRC, met als titel, ‘Stop de passieve consumentensamenleving, op naar de scheppende producentenmaatschappij’. Wat mij in het artikel aanspreekt is dat hij het typische ‘consumentengedrag’ van kiezers en burgers hekelt. Ik heb het altijd heel gemakkelijk gevonden dat mensen maar van de overheid verwachten als ‘klant’ behandeld te worden. Het gekste voorbeeld daarvan vind ik dat mensen die een uitkering ontvangen ‘clienten’ geworden zijn. Als er iets is waardoor mensen passief achterover gaan leunen is het wel door ze aan te spreken als ‘clienten’. Mensen eisen zelfs garanties van politici en gaan procederen als ze hun zin niet krijgen. Dat vind ik echt van den zotte. Wat Menno er tegenover stelt is dat je mensen moet gaan zien als ‘scheppers’. Want als ‘schepper’ of ‘producent’ kan je namelijk wel op je verantwoordelijkheid aangesproken worden.  Producent zijn betekent ook dat je maatschappelijke betrokkenheid verder gaat dan een keer in de vier jaar je stem te laten horen. Je creeert namelijk voortdurend samen met anderen je omgeving. Inwoners en overheid zijn samen verantwoordelijk voor hun eigen leven, en burgers kunnen dus niet de overheid of politici overal de schuld van geven. Zie artikel: stop-de-passieve-consumentensamenleving.doc 


Fast is slow and slow is fast

januari 9, 2007

Als je haast hebt, moet je de tijd nemen

De motivatie van formateur Herman Wijffels om de coalitie onderhandelingen in het afgelegen Beesterzwaag te doen was: ‘we hebben haast, dus nemen we de tijd’. Naar mijn mening een wijze beslissing. Juist als je haast hebt, heb je vaak de neiging om dingen snel af te raffelen. Dat is precies wat je dan niet moet doen, zeker als het om een proces met mensen gaat. Overleg heeft tijd nodig. Achter ieder standpunt zitten zoveel impliciete veronderstellingen dat je veel tijd nodig hebt om een sfeer van vertrouwen en openheid te creeeren om die veronderstellingen naar boven te laten komen. Doe je dat niet, dan komen al die niet uitgesproken wensen later weer terug, with a vengeance. en ik kan je op een briefje geven dat het dan veel langer duurt.  Stephen Covey zegt het ook mooi in zijn boek (The 8th habit); ‘With people fast is slow and slow is fast’


Hitler de acteur

januari 8, 2007

De ‘case’ Hitler, toont naar mijn mening nog eens aan hoe gevaarlijk charismatische leiders kunnen zijn

Een fascinerende film gezien over de home movies die Eva Braun van Hitler gemaakt heeft. Daaruit blijkt dat hij privé erg anders is geweest dan in zijn publieke optredens. Met behulp van moderne technieken, een combinatie van liplezen en computersimulatie,  is het gelukt zijn stem te reconstrueren in de geluidloze filmpjes. En wat blijkt: Hitler was een acteur die in privé een totaal andere indruk maakte dan publiek. Prive praat hij gedempt, niet het staccato schreeuwende waarvan hij bekend is. Voor mij is het niets nieuws dat Hitler ook een mens was, met zijn goede en slechte kanten. Wat voor mij wel nieuw was dat hij heeft zijn imago zeer zorgvuldig gemanaged heeft, net zoals politici dat tegenwoordig ook doen. Goebels was een spindoctor avant la lettre. De case “Hitler” toont naar mijn mening nog eens aan hoe gevaarlijk charismatische leiders zijn. Met de vaardigheden van een uitstekende performer heeft deze man de wereld in een vernietigende oorlog gestort. Kennelijk was de behoefte aan een leider in Duitsland zo groot. Er zullen altijd mensen zijn met charisma, net zoals mensen met acteerambities. Wat ik echter kwalijk vind is het blind volgen van een leider. In de 20ste eeuw hebben de charismatische leiders de nodige schade aangericht, waarschijnlijk mede door de opkomst van massacommunicatie middelen. Ik hoop dat in de 21ste eeuw mensen leiderschap in zichzelf zullen vinden en het niet in een charismatisch leider zullen zoeken.


Saddam

januari 3, 2007

De ophanging van Saddam geeft de boodschap dat moorden uit wraak geoorloofd is, en zal tot meer geweld leiden.

Afgelopen zaterdag, tijdens het winkelen. Ik zat net met mijn vrouw aan de capucinno, toen ik via CNN plotseling de Middeleeuwen ingesleurd werd. Het was heel onwerkelijk om beelden te zien van Saddam Hoessein met een strop om zijn nek. Ik wilde hier geen deel van zijn, maar ik was het door te kijken toch. Je leest dan overal de commentaren van voor en tegen de doodstraf. ‘Rechtvaardigheid’, ‘het recht heeft gezegevierd’, ‘het is zijn verdiende loon’,  ‘genoegdoening voor de mensen die geleden hebben onder zijn terreur’. Het heeft ook geen zin om Saddam met Hitler te vergelijken, want historische vergelijkingen gaan zowieso zelden op. Elke situatie is uniek. Ik heb er geen probleem mee dat de man dood is. Doodgaan hoort bij het leven. Maar de doodstraf, zeker in dit geval, werkt gewoon niet.  Als het doel is om een stap te zetten in de opbouw van Irak, dan denk ik dat het tegenoverstelde ermee bereikt is. Het voegt toe aan de woede die er al is, en lijdt tot weer meer geweld. Het was een veel betere boodschap geweest om Saddam, ondanks alle leed dat hij veroorzaakt had, te laten leven. De boodschap aan alle wraakzuchtige Iraki’s zou dan geweest zijn: er is ook een andere weg mogelijk dan vergelding met moord. Nu is de boodschap (uit naam de ‘rechtvaardigheid’): moorden uit wraak is geoorloofd. En reken maar dat die boodschap door de Sunnieten in Irak ter harte genomen zal worden.


Leve Balkenende

december 19, 2006

Charismatische leiders zijn slecht voor het land

Ik erger me er al de hele tijd aan dat in dit land steeds de roep om ‘charismatisch leiderschap’ klinkt. Fortuyn wordt er dan bijgehaald, want die had uitstraling. Ene Wouter Bos droomt ervan Clinton te zijn in zijn speeches, Verdonk zet zichzelf op een voetstuk, gedragen door de ‘mensen in het land’. En niet te vergeten Marijnissen, aan wie de verkiezingsoverwinning van de SP grotendeels te danken is. Want laten we eerlijk zijn, als nr 2, Agnes Kant, lijststrekker was geweest was de SP nog steeds een splinterpartij. Op zich is er niets mis met mensen die charisma hebben. Sterker nog, ik word er zelf ook door geinspireerd. Het zijn mensen die boven het maaiveld uitsteken, op welke manier dan ook. Het probleem zit hem er echter in dat er hordes mensen zijn die hopen dat een charismatische leider hun problemen wel op zal gaan lossen. En waarom? Omdat ze het gevoel hebben dat ze dat zelf niet kunnen. De reden waarom charismatische leiders in het verleden overal zoveel schade hebben aangericht ligt dat ze blind gevolgd worden, en mensen zelf geen verantwoordelijkheid meer nemen. Uiteindelijk moet je zelf je problemen oplossen. Naar de politiek of naar een leider kijken is naar mijn mening heilloos. Alhoewel ik niet het CDA ondersteun, ben ik daarom toch erg blij met Balkenende als minister-president. Want zijn onbeholpen uitstraling zal minder mensen doen hopen dat hij hun problemen gaat oplossen. En dat is uiteindelijk goed voor het land.


Democratie

december 18, 2006

Democratie is een houding en geen getalsmatige rekensom

De meeste mensen denken dat het in democratie erom gaat dat er gebeurt wat de meerderheid wil. Als er een meerderheid voor een besluit is, dan is dit het juiste besluit. Ik noem dat geen democratie, maar een dictatuur van de meerderheid. Het draait in die houding om democratische waarden, zoals naar elkaar luisteren, verdraagzaamheid, de dialoog aangaan, en ook je mening bijstellen als dat nodig is. Het betekent ook dat je ook rekening houdt met de minderheid, zelfs als je een grote  meerderheid hebt. Ik ervaar dat zelf in mijn VVE waar ik voorzitter van ben. Soms is het een verleidelijk idee om bij meerderheid een besluit door te drukken. Maar als je dat doet, zonder dat je echt geluisterd heb naar de minderheid van de bewoners, ben je naar mijn mening niet echt democratisch bezig. Mijn ervaring is ook dat je dat later weer terug krijgt, net zo hard. Dat werkt op alle niveau’s zo, in kleine verenigingen en ook in de politiek. Daarom werkt uitsluiting of een ‘cordon sanitaire’ (zoals in Belgie, zie spotprent) naar mijn mening ook niet. Juist met je grootste tegenstanders moet je in gesprek blijven.