Het afmaak virus

februari 3, 2008

Wat me steeds verbaast is dat als ik iets heel graag wil afmaken, ik het niet afkrijg. Op de een of andere manier wil ik het dan te graag. Ik stort me er helemaal in. Het wordt Groot en Belangrijk en er staat dan veel op het spel. Het lijkt dan of alles ervan afhangt of ik deze ene taak of project afmaak.

En terwijl ik gewoon een dingetje tussendoor doe, een telefoontje of een mailtje beantwoorden, gaat dat heel makkelijk en snel, bijna zonder moeite.

Ik vraag me af hoe dat komt. Iedereen zegt toch altijd dat je doelgericht moet werken. Maar zodra ik iets af ‘moet’ hebben van mezelf, dan focus ik op het moeten dan op het doen. Dan ben ik niet lekker in een flow, maar verkrampt bezig.

De oplossing ligt dan in het loslaten van het moeten. Hoe doe je dat dan praktisch? Ik doe het door steeds te beginnen met de actie, mezelf niet onder druk te zetten.


Positieve voorstuwing

januari 10, 2008

Ik heb het idee dat de enige echte vooruitgang te boeken is door de voorstuwing van posititieve energie. Wat ik daarmee bedoel is dat als ik me goed voel over iets wat ik gedaan heb, of mijn toestand in het algemeen, ik eerder tot andere acties kom. Wat bij mij niet werkt is tegen mezelf zeggen dat ik dingen moet af hebben of moet doen. Maar vanuit een gevoel van voldaanheid kom ik eerder in actie. Ik vergelijk het met een verbrandingsmotor. De benzine bestaat dan uit het gevoel van voldaanheid, en dan gaat hij lopen. Het mooie is dat ik dat gevoel van voldaanheid vrij gemakkelijk kan opwekken, bijvoorbeeld door iets te doen wat ik leuk vindt. Dat is natuurlijk niet altijd mogelijk Maar ook als ik iets niet leuk vindt, kan ik er toch nog een goed gevoel aan overhouden als ik mijn interne hindernis om iet uit te stellen overwonnen heb, en het toch gedaan heb. Zo kan ik altijd mijn benzine voorraad op altijd peil houden.


Rita Verdonk

september 18, 2007

Misfit tussen kwaliteiten en ambities bij politici

Rita Verdonk is vorige week uit de VVD is gezet. De gang van mevrouw Verdonk heeft me niet onberoerd gelaten. Ik heb haar de afgelopen jaren wel eens ontmoet en ken mensen uit haar campagneteam. Ik denk zeker dat Rita Verdonk kwaliteiten heeft, en alhoewel ze nu door iedereen afgebrand wordt, kende ik haar in de beginjaren als een bestuurder die een frisse daadkracht inbracht, en zich onderscheidde van andere bestuurders door zich op een duidelijke, directe manier uit te drukken. Er heeft zich echter ergens een omslag voorgedaan.

Ik weet niet precies hoe dat gegaan is, maar ik denk dat op een gegeven moment het doel dat ze zichzelf gesteld heeft, nl de eerste vrouwelijke premier van Nederland te worden, met haar op de loop gegaan is. Verblind door haar eigen ambitie. Dat is ook het tragische aan de politiek. Je hebt ambitie nodig om uberhaupt ver te komen. Dus in de beginfase zal dat zeker helpen. Maar vaak komen die ambities dan niet meer overeen met wie je bent. Dat is misschien de reden dat in de politiek zovaak mensen op posities zitten waarvan je denkt dat ze er eigenlijk niet voor geschikt zijn. Je voelt aan dat het een ‘misfit’ is. Als je de rust hebt om te ‘zijn’ en niet alleen gedreven wordt door uiterlijke doelen, zal je natuurlijker overkomen dan wanneer je je voort laat drijven op de golven van je ambities.


Jon Kabat-Zinn

juni 28, 2007

In volle aanwezigheid de confrontatie met het leven aangaan

Woensdag 27 juni, een doordeweekse regenachtige avond, de Vrije Universiteit in Amsterdam Buitenveldert. De meeste studenten zijn dan al naar huis, maar het grote auditorium met 900 plaatsen stroomt vol. Wat is er aan de hand? De Amerikaan Jon Kabat-Zinn geeft een lezing over ‘mindfullness’. Hij is zelf ook verbaasd over de opkomst. “30 jaar geleden, toen ik met dit onderwerp begon, zou er geen hond op afgekomen zijn. En zelfs 10 jaar geleden zou ik met moeite een zaaltje h ebben kunnen vullen”. Wanneer gevraagd blijkt 90% van de aanwezigen zelfs regelmatig te mediteren. Kabat-Zinn roept opgetogen: “No wonder they call the Netherlands an enlightened society!”. Ik vraag me dan wel af hoe goed hij Nederland kent…

Kabat-Zinn definieert mindfullness als: ‘moment to moment non-judgemental awareness by paying attention’, en “living life as if it really mattered”. Samengevat: aanwezig zijn!. Mindfullness is niet slechts in stilte op een meditatiekussen zitten, wat sommigen gebruiken om te ontsnappen naar ‘hogere’ sferen. Het is in volle aanwezigheid de confrontatie met het leven aangaan. In die zin krijgt het allemaal iets minder esoterisch en iets meer ‘down to earth’. Dat is precies de vorm van meditatie die mij het meest aanspreekt. Hoezeer onze ‘mind’ ons in de weg zit om het geheel te zien werd mij duidelijk bij een filmpje, dat hier te zien is. Waar het in het filmpje om gaat is om geconcentreerd in een keer juist te tellen hoe vaak de mensen met het witte T-shirt de basketbal overgooien. Het lijkt zo eenvoudig als tellen tot tien, maar als je het probeert merk je hoe moeilijk het is. Daarna moet je het filmpje nog eens bekijken en kijken wat je dan opvalt.


Stiltes

juni 18, 2007

Stiltes geven meer diepte

Het schijnt ook de in de loop der tijd de praatsnelheid is toegenomen, dat mensen meer woorden per minuut spreken. Ik word soms erg moe van mensen die heel veel praten. Als je bijvoorbeeld iemand als Balkenende vergelijkt, een snelle prater, met Hans van Mierlo, dan zal je opvallen dat het veel prettiger is om te luisteren naar van Mierlo, en dat wat hij zegt ook langer blijft hangen. Ik heb laatst een toespraak gehouden waar mensen erg van onder de indruk waren. Zozeer dat ik er zelf van verbaasd was. Ik heb nog eens naar de inhoud van de tekst gekeken, maar dat was het niet. Ik heb eigenlijk niet zoveel gezegd. Wat ik me herinner was dat ik tussen de woorden en de zinnen lange pauzes heb laten vallen. Dat heeft mij verder gesterkt in de overtuiging dat de werkelijke communicatie tussen de woorden is, en niet in de woorden. Dat verklaart ook het gevoel dat je met sommige mensen heel druk kunt praten, maar na het gesprek niet het idee hebt dat er iets gezegd is. Als er geen stilte is tussen de woorden, is er namelijk ook geen echte communicatie.

Een stilte laten vallen kan veel meer zeggen dan wat je ooit met woorden zou kunnen uitdrukken. Het kan ook erg onheilspellend zijn om een stilte te laten vallen. Ik had een leraar op de middelbare school die door een paar minuten stil te zijn, de hele klas rustig kon krijgen, iets wat hij door iets te zeggen nooit bereikt had.

Ook in muziek werkt stilte op een vergelijkbare manier. Zeker bij klassieke concerten, voel je in de stiltes echt wat de muziek met je doet. Het is dan ook jammer dat er altijd direct na een concert geklapt wordt, want de eigenlijk is dan het concert nog niet afgelopen want de stilte na de laatste noot hoort er ook nog bij.


The map is not the territory

mei 11, 2007

Over de  wisselwerking tussen “map” en “territory”

Een uitspraak die ik al vaker tegengekomen ben. Ik heb verscheidene associaties bij deze uitspraak. Mijn eerste associatie gaat over de beperktheid van taal. De taal die wij spreken is een abstractie van de werkelijkheid. Ik merk dat ik dat steeds weer vergeet. Taal geeft gebrekkig weer wat er werkelijk aan de hand is. Hoe indrukwekkender iets is, hoe moeilijker het uit te drukken is in woorden; vaak zeggen we dan dat we geen woorden vinden om het te beschrijven. Hoe beschrijf je een mooie zonsondergang, wat je beleeft, wat er in je omgaat, de gedachten, de sensaties. Goede schrijvers komen in de buurt, maar het blijft toch altijd een abstractie van de ervaring.

De tweede associatie bij deze uitspraak is dat de echte ervaring altijd anders is dan je inleven in een situatie, hoe goed je dat ook kan. Door in de ervaring te zijn krijg je een veelheid aan informatie die je anders niet hebt. Het wordt veel multidimensionaler. Daarom ben ik ook voorstander van ervaringsgericht leren. Van boeken en films kan je een heleboel kennis opdoen, en zelfs meegaan in de gevoelens die ze oproepen. Maar werkelijk in de situatie zitten is toch altijd anders. Je kan zien of lezen dat iemand pijn heeft als hij een hete kachel aanraakt, maar zelf deze kachel aanraken, en de hitte op je huid voelen, eerst niet geloven dat het werkelijk pijn doet, waarna je hersenen een flinke pijnscheut door je lichaam sturen, dat is niet in woorden of beelden te vatten. Dan zit je midden in het “territory”.

De derde associatie is positiever over de “map”. Het wordt geillustreerd door het volgende verhaal. Een groep bergwandelaars waren in een sneeuwstorm verzeild geraakt waarna niemand meer wist waar ze waren. De wegen waren weg, ook alle orientatiepunten. Ze dachten dat ze ook geen kaart van het gebied bij zich hadden. Ze gingen zitten en bedenken wat te doen. Er kwam onenigheid. Een aantal wilden naar de volgende bergtop wandelen omdat ze dachten van daaruit het basecamp te kunnen zien, maar een aantal anderen wilde proberen de weg terug proberen te vinden zoals ze hier gekomen waren. Ze kwamen er niet uit, Maar het werd kouder en kouder en het water raakte op. Daar zaten ze dan, verstijfd, lichamelijk en geestelijk. Ten einde raad ging Hans nogmaals in zijn rugzak zoeken en vond toch een kaart onderin zijn rugzak. “He, luister eens, ik heb een kaart gevonden!! Als we die kaart volgen moeten we nu die richting op.” Moe, vertwijfeld, maar hoopvol kwam de groep in beweging. De weg was zwaar en niet gemakkelijk, maar iedereen vertrouwde erop dat ze vanavond het basecamp zouden bereiken. En op het einde van de dag, vonden ze inderdaad het basecamp. s’Avonds zat iedereen uitgeput rond het haardvuur bij te komen van het avontuur. De kaart werd er nog eens bij genomen. “Zeg Hans, weet je zeker dat dit de kaart die we vandaag gebruikt hebben? Ja, hoezo? Maar deze kaart is van een heel ander gebied …

De map als manier om in beweging te komen, maar niet als territory. Zo is het ook met allerlei plannen. Een plan is een middel, maar nooit een doel op zich, wat je rigide tot in de details moet uitvoeren. Net zoals targets of doelen een middel zijn. Waar het om gaat is dat je in beweging komt en dat je de abstractie van het plan kan loslaten en daadwerkelijk, als individu of organisatie, het pad kan vinden.


Joseph Norbart

april 23, 2007

Verontwaardiging als brandstof voor kunst

Vorige week naar een expositie geweest van Joseph Norbart. Ik ken Joseph al vele jaren. Echter, hij had tot nu toe nooit iets van zijn werk laten zien, alhoewel zijn vriendenkring wel wist dat hij hard aan het werk was in zijn atelier in Amsterdam Noord. De expositie (titel: ‘Not for sale’) was in een sjiek, leegstaand kantoorgebouw aan de Keizersgracht. Joseph heeft na een ziekte zijn carriere helemaal omgegooid. Hij was werkzaam in de bankwereld, en heeft een aantal jaren geleden besloten kunstenaar te worden.  De tentoonstelling was dus eigenlijk zijn persoonlijk verhaal. Het schilderij hierboven heeft als titel ‘Changing the Rules” en vind ik het meest typerend voor de levens ommezwaai van Joseph. Links zit de zakenman aan het schaakbord en rechts zit de kunstenaar. Joseph is een felle maatschappij criticus. Ook uit de andere schilderijen uit zijn begin periode spreekt een verontwaardiging en een woede. Maar daar discussies met Joseph vaak vastliepen op tegengestelde standpunten, vond ik het mooi hoe hij zijn verontwaardiging op het doek gezet had. Woede kan dus ook een brandstof zijn om iets te creeeren. Naar mijn idee kan woede zelfs getransformeerd worden naar liefde. En dat zag ik ook in de ontwikkeling van Joseph’s schilderijen. Getuige zijn laatste schilderij, geinspireerd een oude trouwfoto van Josephs vader en moeder, in een variatie op “De kus” van Gustaf Klimt.


Out of the box

maart 15, 2007

 De box maak je zelf

Als het gaat om creativiteit in bedrijven hoor je managers vaak zeggen dat er ‘out of the box’ gedacht moet worden. Het is een van die uitdrukkingen die iedereen gebruikt, maar waar iedereen een ander beeld bij heeft. Ik vraag me dan af wat er met de box bedoeld wordt. Staat ‘the box’ voor het kantoorpand? Gegeven de vorm van de meeste kantoorpanden op bedrijventerreinen zou dat best wel eens kunnen kloppen. Of staat ‘the box’ voor de manier waarop alles in een bedrijf gedaan wordt?  De structuren, de regels die creativiteit smoren. Naar mijn idee bestaat ‘the box’ uit je eigen beperkte blik van de werkelijkheid. Mensen sluiten zich voortdurend, zonder er zich bewust van te zijn, op in hun eigen oordelen. Neem het vraagstuk van hoe je 9 punten met 4 lijnen verbindt. Als je denkt dat je binnen het vierkant moet blijven, lukt het je nooit. Maar als je bedenkt dat je ook de rest van de ruimte kan gebruiken zie je de oplossing. De zelfgecreeerde ‘box’ bestaat in dit geval dus uit de 9 punten.


Tegeltjeswijsheid

maart 8, 2007


Digitaal versus Analoog denken

januari 25, 2007

Je geeft jezelf meer ruimte door EN/EN in plaats van OF/OF te denken

Er ligt naar mijn mening heel veel nadruk op bewuste, duidelijke keuzen. Als je voor A kiest, kies je niet voor B. Achteraf is het zeker zo, maar wanneer je zelf voor een keuze staat kan dit je verlammen. We maken onszelf vaak gek met OF/OF denken, terwijl je beter EN/EN zou kunnen denken. Ik noem dat OF/OF denken digitaal en het EN/EN denken analoog. Het heeft ermee te maken dat we keuzes altijd dramatischer maken dan ze in feite zijn.  Een aantal voorbeelden: ‘het is OF geld verdienen voor mijn gezin OF mijn passies volgen’, ‘Ik kies OF voor mezelf OF ik kies voor de relatie die ik nu heb’. Als je het zo formuleert wordt het inderdaad allemaal erg dramatisch en slaat de keuzestress toe. Een heleboel dingen zijn niet digitaal. Zo bleefde  ik laatst een situatie waarin iemand uit een groep wilde stappen omdat ze meer tijd voor zichzelf wilde hebben. “OF ik blijf in in de groep en in verbinding met de mensen in die groep, OF ik blijf niet in de groep en heb meer tijd voor mezelf”. Dit is een voorbeeld van digitaal denken, want gedurende het gesprek bleek dat ze ook uit de groep kon stappen, maar op een andere manier contact kon blijven houden. De vraag die ze zichzelf beter had kunnen stellen was dus: hoe kan ik EN meer tijd voor mezelf krijgen EN contact met de groep houden. Zo is ook alles op alles zetten om een taak af te krijgen dezelfde digitale denkwijze. OF ik maak mijn mail af binnen 10 minuten, OF ik stop nu om een pauze te nemen. Je maakt er een dilemma van, want je wilt het allebei. Als je het als volgt formuleert geeft het meer ruimte: “EN ik werk nu aan mijn mail voor 10 minuten (je laat in het midden of hij af moet zijn, want “af/niet af” is digitaal denken), EN ik neem over 10 minuten een pauze”. Een neveneffect zou kunnen zijn dat door jezelf niet vast te pinnen op het afhebben van de mail, je ontspannener werkt en het toch binnen 10 minuten af hebt.