Rita Verdonk

september 18, 2007

Misfit tussen kwaliteiten en ambities bij politici

Rita Verdonk is vorige week uit de VVD is gezet. De gang van mevrouw Verdonk heeft me niet onberoerd gelaten. Ik heb haar de afgelopen jaren wel eens ontmoet en ken mensen uit haar campagneteam. Ik denk zeker dat Rita Verdonk kwaliteiten heeft, en alhoewel ze nu door iedereen afgebrand wordt, kende ik haar in de beginjaren als een bestuurder die een frisse daadkracht inbracht, en zich onderscheidde van andere bestuurders door zich op een duidelijke, directe manier uit te drukken. Er heeft zich echter ergens een omslag voorgedaan.

Ik weet niet precies hoe dat gegaan is, maar ik denk dat op een gegeven moment het doel dat ze zichzelf gesteld heeft, nl de eerste vrouwelijke premier van Nederland te worden, met haar op de loop gegaan is. Verblind door haar eigen ambitie. Dat is ook het tragische aan de politiek. Je hebt ambitie nodig om uberhaupt ver te komen. Dus in de beginfase zal dat zeker helpen. Maar vaak komen die ambities dan niet meer overeen met wie je bent. Dat is misschien de reden dat in de politiek zovaak mensen op posities zitten waarvan je denkt dat ze er eigenlijk niet voor geschikt zijn. Je voelt aan dat het een ‘misfit’ is. Als je de rust hebt om te ‘zijn’ en niet alleen gedreven wordt door uiterlijke doelen, zal je natuurlijker overkomen dan wanneer je je voort laat drijven op de golven van je ambities.


En nu laat ik mijn baard staan

februari 1, 2007

Een pleidooi voor meer creativiteit en inspiratie in het bedrijfsleven. Iets waar ik volledig achter sta.

Deze week was ik bij een presentatie van Leen Zevenbergen. Die heeft zojuist een boek uitgebracht dat heet ‘en nu laat ik mijn baard staan‘. Het eeste wat mij opviel was dat hij geen baard had … Daar had ik hem nog over aan willen spreken, maar hij was snel weg. 

Zijn verhaal was, zoals hij zelf zei ‘allemaal open deuren’, om vervolgens daar achteraan te zeggen ‘die allemaal gesloten zijn’. Dat laatste vond ik dan wel weer een leuke toevoeging. De thema’s waarhij over praatte waren divers, van creativiteit, en hoe die teruggebracht kan worden, tot durven, inspiratie, en af en toe ook ‘niets doen’. Hetgene waarom zijn presentatie me boeide was dat hij het over de onderwerpen met veel persoonlijke verhalen kon vertellen, waarmee hij de ‘open deuren’ kon uitbeelden. Bijvoorbeeld over vrijheid en ondernemerschap, waarbij het het voorbeeld van een mar ktkoopman neemt. Leen studeerde in Rotterdam en zat bij een marktkoopman in de auto. Ze stonden voor een stoplicht te wachten. Iets verderop stond een hoog, glazen kantoorgebouw. De marktkoopman zegt tegen Leen: ‘Zie je dat gebouw daar. Het schijnt dat er mensen zijn die elke dat in dat gebouw gaan, daar dan de hele dag inzitten, en er dan op het eind van de dag weer uitkomen, en dat dag in, dag uit. Daar begrijp ik nou niets van, wat is daar nou leuk aan?’ Leen, student accountancy, die niet lievers wilde dan ook bij een grote multinational te werken, realiseerde zich dat hij ook bij die mensen wilde horen. Nu begrijpt hij pas was die marktkoopman zag. Een gevoel wat ik ook ook ken. Ook ik was bij mijn eerste baan trots om in het glanzend hoofdkantoor van een multinational te werken. Dat ik de hele dag binnen zat in een geklimatiseerde omgeving en dat het gebouw op een bedrijventerrijn buiten de stad stond, nam ik voor lief. Maar zo’n omgeving is op den duur niet echt een stimulans voor ondernemerschap en creativiteit.

De grote paradox waarmee ik toch na afloop van de lezing mee bleef zitten was, dat hoe het kan dat als dit soort themas in de top van het Nederlandse bedrijfsleven besproken worden (Leen spreekt regelmatig met Ad Scheepbouwer) er in de praktijk zo weinig van te zien is. Het enige wat ik mezelf kan bedenken is dat het een tegenstelling is die in de mens zelf zit. Mensen hebben toch ook behoefte aan structuur en zekerheid, naast behoefte om zichzelf uit te drukken. Het is waarschijnlijk toch een kwestie van balans om in een organisatie beide behoeften tot zijn recht te laten komen


Hitler de acteur

januari 8, 2007

De ‘case’ Hitler, toont naar mijn mening nog eens aan hoe gevaarlijk charismatische leiders kunnen zijn

Een fascinerende film gezien over de home movies die Eva Braun van Hitler gemaakt heeft. Daaruit blijkt dat hij privé erg anders is geweest dan in zijn publieke optredens. Met behulp van moderne technieken, een combinatie van liplezen en computersimulatie,  is het gelukt zijn stem te reconstrueren in de geluidloze filmpjes. En wat blijkt: Hitler was een acteur die in privé een totaal andere indruk maakte dan publiek. Prive praat hij gedempt, niet het staccato schreeuwende waarvan hij bekend is. Voor mij is het niets nieuws dat Hitler ook een mens was, met zijn goede en slechte kanten. Wat voor mij wel nieuw was dat hij heeft zijn imago zeer zorgvuldig gemanaged heeft, net zoals politici dat tegenwoordig ook doen. Goebels was een spindoctor avant la lettre. De case “Hitler” toont naar mijn mening nog eens aan hoe gevaarlijk charismatische leiders zijn. Met de vaardigheden van een uitstekende performer heeft deze man de wereld in een vernietigende oorlog gestort. Kennelijk was de behoefte aan een leider in Duitsland zo groot. Er zullen altijd mensen zijn met charisma, net zoals mensen met acteerambities. Wat ik echter kwalijk vind is het blind volgen van een leider. In de 20ste eeuw hebben de charismatische leiders de nodige schade aangericht, waarschijnlijk mede door de opkomst van massacommunicatie middelen. Ik hoop dat in de 21ste eeuw mensen leiderschap in zichzelf zullen vinden en het niet in een charismatisch leider zullen zoeken.


Leve Balkenende

december 19, 2006

Charismatische leiders zijn slecht voor het land

Ik erger me er al de hele tijd aan dat in dit land steeds de roep om ‘charismatisch leiderschap’ klinkt. Fortuyn wordt er dan bijgehaald, want die had uitstraling. Ene Wouter Bos droomt ervan Clinton te zijn in zijn speeches, Verdonk zet zichzelf op een voetstuk, gedragen door de ‘mensen in het land’. En niet te vergeten Marijnissen, aan wie de verkiezingsoverwinning van de SP grotendeels te danken is. Want laten we eerlijk zijn, als nr 2, Agnes Kant, lijststrekker was geweest was de SP nog steeds een splinterpartij. Op zich is er niets mis met mensen die charisma hebben. Sterker nog, ik word er zelf ook door geinspireerd. Het zijn mensen die boven het maaiveld uitsteken, op welke manier dan ook. Het probleem zit hem er echter in dat er hordes mensen zijn die hopen dat een charismatische leider hun problemen wel op zal gaan lossen. En waarom? Omdat ze het gevoel hebben dat ze dat zelf niet kunnen. De reden waarom charismatische leiders in het verleden overal zoveel schade hebben aangericht ligt dat ze blind gevolgd worden, en mensen zelf geen verantwoordelijkheid meer nemen. Uiteindelijk moet je zelf je problemen oplossen. Naar de politiek of naar een leider kijken is naar mijn mening heilloos. Alhoewel ik niet het CDA ondersteun, ben ik daarom toch erg blij met Balkenende als minister-president. Want zijn onbeholpen uitstraling zal minder mensen doen hopen dat hij hun problemen gaat oplossen. En dat is uiteindelijk goed voor het land.


Niveau 5 leiderschap

december 5, 2006

In het boek ‘From good to great’, van Jim Collins is jarenlang intensief onderzoek gedaan naar wat organisaties doet uitblinken. Alhoewel dat uitdrukkelijk niet de onderzoeksopzet was – Jim Collins vindt dat de focus op leiderschap overdreven is, naar zijn mening een soort dooddoener als je het niet weer weet – kwam er toch uit het onderzoek dat de invloed van een leider zeer belangrijk is. Anders dan veel boeken over leiderschap hebben zij dit ook jarenlang intensief empirisch onderzocht, dus geen slag in de lucht. Ze onderscheiden 5 niveau’s van leiderschap, waarbij de niveau 5 leider buitengewoon succesvol is. En hoe ziet deze er dan uit: bescheiden, hard werkend, ambtieus voor de organisatie waarvoor ze werken, maar niet voor henzelf. Ze nemen geen persoonlijke credit voor succes, en bij tegenslag kijken ze in de spiegel.   

Binnen de VVD wordt door een aantal mensen weggelopen met Verdonk als leider. Ze heeft zeker kwaliteiten, maar ik herken erg weinig van de niveau 5 eigenschappen in haar, vooral als het om bescheidenheid gaat.